Bonvenon al nia retejo

世界语的惯用语

来源:网络    更新时间:2017-09-10 21:34:24    作者:王崇芳    浏览:286

世界语是一种高度逻辑化了的人造国际语。作为一种活的语言,世界语有它自己的文体。柴门霍夫在《语言问答》(Lingvaj Respondoj)一书中谈到世界语文体时这样写道:“La vera stilo Esperanta estas nek slava, nek germana, nek romana, ĝi estas — aŭ almenaŭ devas esti — nur stilo simpla kaj logika.”(世界语文体既不是斯拉夫语的,也不是日尔曼语的或罗曼语的,它只能是,至少应该是,简明而合乎逻辑的。)这句话明确告诫我们:使用世界语写作或翻译时,一定要摆脱本民族语中不合逻辑的表达方式的束缚,直接用世界语进行思维,按所要表达的思想的逻辑内容遣词造句,而不能盲目模仿民族语中的不合逻辑的说法或机械地逐字翻译,否则写出来的语句即使符合语法,也不能完全为各国世界语者所理解。
但另一方面语言毕竟不能像数学公式那样完全用逻辑来进行分析。世界语不应该也没有必要一概排斥民族语中词语的习惯用法。柴门霍夫在上述该书中接着写道:“Tamen ĉio devas esti en ĝusta mezuro. Ankaŭ en Esperanto troviĝas (ne multaj) idiotismoj, kaj tute malprave kelkaj esperantistoj ilin kontraŭbatalas, ĉar lingvo absolute logika kaj tute sen idiotismoj estus lingvo senviva kaj tro peza.”(然而凡事都应有个适当的限度。世界语中也存在(虽然为数不多)惯用语;有些世界语者反对惯用语是完全错误的,因为绝对合乎逻辑的、完全没有惯用语的语言是缺乏活力的,过于笨重的语言。)柴门霍夫认识到这一点,并付诸实践。在他的著作中我们可以不时地读到一些从民族语中借用过来的惯用语。柴门霍夫曾写过一篇谈世界语由来的一封信(“Letero pri la deveno de Esperanto”)。让我们读一读这封信的最后几句话:“Mi estis tre ekscitita antaŭ tio ĉi; mi sentis, ke mi staras antaŭ Rubikono kaj ke de la tago, kiam aperos mia broŝuro, mi ne havos plu la eblon reiri; … mi sentis, ke mi s sur la karton la tutan estontan trankvilecon kaj ekzistadon mian kaj de mia familio; sed mi ne povis forlasi la ideon, kiu eniris mian korpon kaj sangon, kaj … mi transiris Rubikonon.”(在这之前我非常激动;我感到我是站在卢比孔河前;从我的出版这一天起,我将不会再有退缩的可能;……我感到我是在拿我自己的和我家人的未来的安宁生活冒险,但我不能抛弃我的理想,它已经进入了我的身体和血液中,于是……我毅然渡过了卢比孔河。”在这短短的一段文字中,柴门霍夫接连使用了两个惯用语(meti ion sur la karton拿某物冒险,以…孤注一掷;transiri Rubikonon渡过卢比孔河,破釜沉舟),把他当时既激动又忐忑不安的心情和为实现世界语理想而毅然迈出决定性一步的决心生动形象地表达出来。在柴门霍夫亲自审订的、作为世界语文体典范的《基础文选》(Fundamenta Krestomatio)中我们也可以读到一些从民族语中移植过来的惯用语。例如:
Jen vi havas! (p. 58) 你看,怎么搞成这样!;真糟糕!
la ovo de kolumbo (p. p. 62) 看上去简单但要动脑筋才能做成的事;临机决断
havi lokon (p. p. 67) 发生;举行
kapti fiŝojn en malklara akvo (p. 92) 浑水摸鱼
per unu vorto (p. 103) 一言以蔽之;总而言之
la katenoj de himeno (p. 114) 婚姻
sidi kvazaŭ sur pingloj (p. 122) 如坐针毡
doni sian vorton de honoro (p. 125) 许下诺言;下保证
Tantalaj turmentoj (p. 148) (因得不到所渴求的东西而产生的)难以忍受的痛苦;无法忍受的折磨
peti ies manon (p. 150) (男子向女子)求婚
manĝi sian panon en la ŝvito de sia frunto (p. 151) 靠自己的血汗生活;靠自己的辛勤劳动谋生 
la ĥinaj muroj (p. 228) 隔阂;鸿沟
sur ĉiu paŝo (p. 229) 随时随地;到处
superĵeti iun per koto (p. 257) 毁坏某人名誉;诽谤某人
krianta erarpaŝo (p. 260) 非常明显的错误举动
eltrovi la jam eltrovitan amerikon (p. 291) 发现人们早已知道的事物(意为:一点也不希奇)
trinki la maldolĉan kalikon (p. 295) 忍受苦难;饱尝辛酸

柴门霍夫除了在自己作品和译作中不时地使用惯用语之外,还把西方各民族语中的常见的惯用语和谚语译成世界语并以《Proverbaro Esperanta》(《世界语谚语集》书名出版。这部谚语集除收入大量谚语外,还收入为数不少的惯用语,例如: www.ryedu.net世界语学习网
ĉerpi akvon per kribrilo 提篮打水;做徒劳无益的事;白费力气
perdi la kandelon el la kapo 丧失理智
fari al iu bonan lavon 严厉斥责某人
esti sub la ŝuo de sia edzino 对妻子惟命是从;怕老婆
esti en sia elemento 处在对自己非常合适的环境中;感到得心应手
mola kiel vakso 像蜡一样柔和温顺
piaj deziroj 不能实现的愿望;痴心妄想
magia rondo 无出路的窘境;恶性循环

甚至还有一些只以单词或合成词形式出现的惯用语。例如:
silente! 别做声!;请肃静!
bedaŭrinde! 真可惜!;真遗憾!
cindruliono 灰姑娘
vole-nevole 不论愿意不愿意;不由得

毫无疑问,这些惯用语对丰富和发展世界语有着重要的意义和作用。

以上所举的惯用语有一个共同的特点:他们的整体意义不是其中所含每一个单词意义的简单总和,因而它们是不能逐词理解的。它们是独立的词汇单位,和单词与词组并存于世界语中,是世界语词汇的必要组成部分之一。由于世界语惯用语的来源和构成比较复杂,加之长期以来世界语使用者们的忽视,我们对世界语惯用语在总体上的认识和研究还很不够,某些惯用语的语义还不很清楚,这一情况是令人遗憾的。本文将对世界语惯用语作初步探讨,姑为抛砖引玉,借此引起世界语界对惯用语的重视。


评论区

表情

共0条评论
  • 这篇文章还没有收到评论,赶紧来抢沙发吧~

随机新闻

点击排行

评论排行榜


0.053s